ORBITA
AMATORSKA RADIOKOMUNIKACJA SATELITARNA

AUTOR - SP9GKM
SAT-LOG SP9GKM AMSAT Historia Parametry orbit Co nad głową lata? Jak zacząć? Dyplomy Linki VADEMECUM ARISS Aktualności SP na orbitach Eksperyment CIEŃ Powrót

Jak zacząć

Stosunkowo łatwo zacząć eksperymenty od pracy z satelitami niskoorbitalnymi. Takim jest np. satelita AO-7, o orbicie przebiegającej na wysokości około 1500 km i czasie obiegu ok. 1 h 54 min. Możemy skorzystać z trybu pracy A lub B tego satelity. Częstotliwość nadajnika musi być równa częstotliwości uplink a odbiornika częstotliwości downlink satelity.

Posiadacze niezależnych urządzeń na każde z pasm (np. nadajnik i odbiornik lub transceivery) oraz dwóch anten, mają sytuację komfortową a mianowicie, możliwość podsłuchu własnego sygnału (pełne BK). Umożliwia to dokładne wstrajanie się w korespondenta i korygowanie występującego efektu Dopplera, objawiającego się zmianą częstotliwości odbieranego sygnału, zależną od prędkości satelity względem nas.

Teoretyczny zasięg łączności via AO-7 zależy od położenia orbity i obejmuje całą Europę, dużą część Azji, Bliski Wschód, pokaźną część Afryki, Grenlandię oraz fragment Kanady i USA Przeprowadzając łączności, nie potrzeba używać nadajników dużych mocy. Moc rzędu 10W i proste anteny zapewnią (szczególnie na CW), nawiązanie kontaktów z krajami Europy, Azji i Bliskiego Wschodu. Bardziej rozbudowane systemy antenowe (kierunkowe) przydadzą się do prowadzenia łączności dalekiego zasięgu, na orbitach z małym kątem elewacji.

Do śledzenia trajektorii satelitów, wyznaczania użytecznego dla nas czasu przelotu, używa się najczęściej wyspecjalizowanych programów komputerowych. Na polskim rynku istnieje moduł satelitarny zawarty w programie LOGBOOK, autorstwa Wojciecha Tomorowicza SP4LVG oraz bardziej rozbudowany (pod WINDOWS) - darmowy program "Orbitron".

Aby prawdziwe były dane wyjściowe otrzymywane z takich programów, trzeba okresowo aktualizować ulegające powolnym zmianom parametry orbit satelitów. Parametry te są zawarte w plikach tekstowych o specjalnym formacie i publikowane co tydzień. Wygodnie jest otrzymywać je z AMSAT-u, subskrybując pod adresem majordomo@amsat.org, wpisując w treści listu tylko "subscribe keps".

Istnieją dwa formaty danych: AMSAT i NASA. Obydwa zawierają bieżące elementy orbit satelitów i mogą być automatycznie wczytane do programów, celem ich uaktualnienia.

A więc, do dzieła !

  • Spoglądamy na "rozkład jazdy" naszego satelity (jeśli go nie mamy, pytamy poinformowanych). W przypadku AO-7 należy jeszcze wziąć pod uwagę fakt,
    iż satelita ten pracuje obecnie tylko będąc w oświetleniu słonecznym. Jest to spowodowane awarią baterii chemicznych i zasilaniu z ogniw słonecznych.
  • Upewniamy się, że VFO nadajnika lub transceivera nastrojone jest na częstotliwość leżącą w paśmie uplink satelity stosowną do spodziewanego trybu pracy A lub B.
  • Nastawiamy odbiornik lub VFO odbiorcze transceivera na częstotliwość beacon'a satelity i słuchając wokół tej częstotliwości (zależnej od trybu pracy A lub B), oczekujemy na pojawienie się sygnałów telegraficznych, zwiastujących obecność satelity w naszym zasięgu. Jeżeli usłyszymy beacon i zechcemy uzyskać więcej informacji na temat pracy aktualnie słuchanego satelity możemy odczytać jego dane telemetryczne posługując się programem do ich interpretowania. Tryby pracy zmieniane są przez naziemną stację kontrolną bez uprzedzenia i dlatego w przypadku braku spodziewanych sygnałów na określonej częstotliwości trzeba dostosować parametry odbiornika i nadajnika do trybu alternatywnego.
  • Na częstotliwości leżącej w paśmie uplink, próbujemy wołać krótko CQ, nasłuchując ewentualnej odpowiedzi wokół spodziewanej częstotliwości w paśmie downlink. Na początek warto więcej słuchać i odpowiadać na wywołania mocniejszych stacji. Posiadacze dwóch niezależnych urządzeń (nadawczego i odbiorczego) oraz niezależnych anten, mogą śledzić efekt swego nadawania "na żywo", w jego trakcie i kompensować efekt Dopplera. Inni muszą sami, na drodze eksperymentu ustalić częstotliwość nadawania w paśmie uplink przy odpowiadaniu korespondentowi pamiętając, że każdej częstotliwości w paśmie uplink odpowiada określona częstotliwość w paśmie dowlink. Inaczej mówiąc, szerokości pasm uplink i downlink są takie same - różnią się tylko położeniem w obrębie pasm amatorskich - odpowiednio w trybie A 145 MHz i 29 MHz a w trybie B 432 MHz oraz 145 MHz. Dla przykładu: częstotliwość nadawcza 145.900 MHz odpowiada częstotliwości odbioru 29.450 MHz.
  • Jeśli wyposażeni jesteśmy w anteny kierunkowe, będziemy mieli dodatkowo zajęcie, korygując ich położenie, wraz ze zmieniającym się azymutem.

Biorąc pod uwagę dość krótki czas przelotu satelity w naszym zasięgu, efekt Dopplera, uwzględnianie czasu i azymutu, że o czynnościach manualnych nie wspomnę - jest to dobra szkoła operatorstwa.

Dysponując urządzeniami typu duobander lub oddzielnymi, na pasmo 144 MHz oraz 432 MHz i odpowiednimi antenami, można nawiązywać łączności emisją FM, np. poprzez niskoorbitalnego satelitę SO-50. Satelita ten wymaga do uaktywnienia swego przemiennika tonu CTCSS o częstotliwości 67 Hz.

Bez używania tonu CTCSS można natomiast przeprowadzić łączności za pomocą uruchomionego od niedawna na stacji kosmicznej ISS "ALFA" przemiennika, pracującego w trybie FM. Częstotliwość wejściowa (uplink) to 437.800 MHz a częstotliwość wyjściowa (downlink) to 145.800 MHz. Przemiennik czynny jest sporadycznie, dlatego warto poszukać informacji o jego pracy lub robić nasłuchy. Zwykle uruchamiany jest na kilka dni przed planowanymi łącznościami edukacyjnymi załogi ISS ze szkołami na całym świecie. Ponieważ ISS jest obiektem manewrującym na orbicie, należy uaktualnić dane keplerowskie.

Coraz więcej z planowanych do umieszczenia na orbicie satelitów przenosi swe częstotliwości pracy w zakres leżący w pasmach rzędu GHz. Rodzi to potrzebę zaopatrzenia się w nowy, niestety drogi, sprzęt.


Do początku strony